आदिवासी सांस्कृतिक एकता महासंमेलनातील पुस्तकांच्या स्टॉलचे महत्त्व...

आदिवासी संस्कृती संवर्धनासाठी पुस्तकांचे महत्त्व खूप मोठे आहे. पुस्तके ही संस्कृतीचे दस्ताऐवजीकरण करणारे आणि पुढील पिढ्यांपर्यंत ती जतन करून ठेवणारे प्रभावी माध्यम ठरतात.

आदिवासी समाजाचा इतिहास, परंपरा, लोककथा आणि जीवनशैली यांची नोंद घेतली जात असते. यामुळे ही माहिती कालौघात हरवून जाण्यापासून वाचते.

आदिवासी समाजाच्या मातृभाषा हरवण्याच्या मार्गावर आहेत. पुस्तके लिहून त्या भाषा जतन करता येतात, तसेच पुढच्या पिढ्यांना त्या शिकवण्यासाठी उपयोग होतो.

आदिवासी काव्य, गीते, लोककथा आणि शिल्पकलेवर आधारित साहित्य तयार करून त्याचा प्रचार आणि प्रसार करता येतो.

शाळांमध्ये आदिवासी संस्कृतीची माहिती पुस्तके वापरून शिकवता येते. यामुळे इतर समाजांना आदिवासी संस्कृती समजून घेण्याची संधी मिळते.

पुस्तकांमुळे आदिवासी संस्कृतीवर होणारे अन्याय आणि त्यांची समस्या लोकांसमोर मांडता येते. यामुळे संस्कृती संवर्धनासाठी चळवळींना चालना मिळते.

आदिवासी समाजावरील पुस्तके संशोधकांना अभ्यासासाठी अत्यंत उपयुक्त ठरतात. यातून आदिवासी संस्कृती, समाजशास्त्र आणि पर्यावरणाशी संबंध यावर प्रकाश टाकता येतो.

पुस्तके आदिवासी संस्कृती संवर्धनासाठी केवळ माहितीचा स्त्रोत नसून, ती संवादाचे माध्यम, प्रेरणादायी साधन आणि ऐतिहासिक दस्तावेज होण्याचे महत्त्वपूर्ण कार्य करतात. त्यामुळे या प्रकारच्या साहित्य निर्मितीला अधिकाधिक प्रोत्साहन देण्याची गरज आहे. त्यासाठी आपण पुस्तके वाचण्याची मानसिकता विकसित करणे आवश्यक आहे. 

यावर्षी 32 व्या आदिवासी सांस्कृतिक एकता महासंमेलनात अनेक पुस्तकांचे स्टॉल होते आणि त्यात विविध पुस्तके उपलब्ध होती. हा सकारात्मक बदल मनाला भावणारा होता. 

शाहीर ढवळा ढेंगळे यांच्या स्टॉलवर फोटो काढण्याचा मोह आवरता आला नाही. तसेच आमचे मित्र रोहिदास डगळे यांचाही पुस्तकांचा स्टॉल वेगळ्या पुस्तकांचा व माहितीचा खजिना दर्शविणारा होता. 

- राजू ठोकळ, Aboriginal Publication